Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde değişiklik bugün yayımlanan Resmi Gazete’de yer aldı. Değişiklik uyarınca rüzgar enerjisi lisans başvuruları EİE’ye aktarılırken, yerli doğal ve yenilenebilir kaynakların üretimi halinde bu kaynakların sisteme bağlanmasında öncelik tanınacak.

ELEKTRİK PİYASASI LİSANS YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1 – 4/8/2002 tarihli ve 24836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, mülga ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiş ve sekizinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“İnceleme ve değerlendirmeye alınan üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı başvuruları hakkında Kurum tarafından, kurulacak üretim tesisinin iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında TEİAŞ ve/veya üretim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesindeki dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiden görüş istenir. TEİAŞ ve/veya ilgili dağıtım şirketi, başvuru kapsamındaki üretim tesisinin bağlanması talep edilen trafo merkezi ile bağlantı kapasitesine ilişkin 38 inci madde kapsamında oluşturulan görüşünü, bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde sonuçlandırarak Kuruma sunar.”

“TEİAŞ, rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak için yapılan her bir başvuru için, başvuruda talep edilen trafo merkezine bağlanabilecek rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kapasitesini Kuruma gönderir ve internet sayfasında yayımlar. Kurum, başvurusu kapsamındaki kurulu gücü, talep edilen trafo merkezine bağlanabilecek rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kapasitesini aşan başvuru sahibine bildirimde bulunarak, başvuru kapsamındaki kurulu gücün, türbin yerleri değiştirilmeksizin güç azaltılması suretiyle tadil edilmesini ister. Başvuru sahibinin, buna göre başvurusu kapsamındaki kurulu gücünü tadil etmemesi veya tadil ettiğini on işgünü içerisinde Kuruma bildirmemesi halinde, başvuru reddedilir.”

“Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak için yapılan lisans başvuruları, 9/11/2008 tarihli ve 27049 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Rüzgâr Enerjisine Dayalı Lisans Başvurularının Teknik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik çerçevesinde teknik değerlendirilmelerinin yapılması için Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğüne gönderilir. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Rüzgâr Enerjisine Dayalı Lisans Başvurularının Teknik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince değerlendirmeye alınmayarak iade edilen lisans başvuruları, Kurul kararıyla reddedilir.”

MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 38 inci maddesinin beşinci ve onbirinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve yedinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

“Sisteme bağlantı ve sistem kullanımı hakkındaki olumsuz görüş gerekçelerinin Kurum tarafından yapılan veya yaptırılan inceleme sonucunda, objektif teknik kriterlere dayanmaması nedeniyle Kurul tarafından uygun görülmemesi halinde, TEİAŞ veya dağıtım sistemini işleten lisans sahibi tüzel kişilerin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarını imzalamakla yükümlü olduğu, aksi takdirde Kanunun 11 inci maddesindeki yaptırımların uygulanacağı hususu, TEİAŞ’ın lisansı ile dağıtım lisanslarında yer alır.”

“Yerli doğal kaynaklar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından, sisteme bağlantı yapılmasında öncelik tanınır. Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılan lisans başvurusu kapsamında talep edilen bağlantı noktası için TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından üçüncü fıkra çerçevesinde olumlu görüş oluşturulamaması halinde, lisans başvurusu Kurul kararıyla reddedilir ve lisans başvurusunda bulunan tüzel kişinin özel direk hat kurma talebi dikkate alınmaz.”

MADDE 3 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 4 – Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanı yürütür.

İnşası süren boru hatlarının sağladığı istihdamın büyüklüğünden bahsederken inşaatın süresinin de göz önünde tutulması gerekiyor. 2-3 yıl içinde inşası biten bir boru hattı bu süreden sonra istihdama neredeyse hiç katkı sağlamıyor.
Buna karşın tüm dünyada hızlı bir ivme yakalayan yenilenebilir enerji dallarındaki isitihdam oranının ilerleyen yıllarda  Türkiye ve dünyada ciddi şekilde artacağı ön görülüyor.
Öyle ki yapımı devam eden Nabucco Boru Hattı’nın inşasında başlangıçta 5 bin, devamında ise 15 bin kişiye iş sağlaması planlanıyor. Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımlarının geleceği boyut düşünüldüğünde rüzgar, güneş ve HES’e bağlı alanlarda çalışanların sayısının bu miktarın 3.5 katı olacağı tahmin ediliyor.

Jeolojik ve çevresel şartların etkisiyle geleceğin kaçınılmaz enerji kaynakları olarak görülen rüzgar, güneş, hidrolik ve biokütle enerjilerine 2030 yılına kadar 630 Milyar dolar yatırım yapılması tahmin ediliyor. Bu da dünyada en az 20 milyon kişiye iş sağlamak anlamına geliyor. ( Rüzgar: 2.1 milyon, Güneş: 6.3 milyon, Biyoyakıt: 12 milyon) Sektörlerin yan dallarını ve diğer sektörlerle ilişkilerinin de ayrıca hesap etmek gerekiyor.

Dünya Ülkelerinde Durum:
Çin’in yenilenebilir enerji sektörü 17 Milyar Dolar değer taşıyor. Çin iş gücünün 1 Milyonu yenilenebilir enerji dallarında çalışıyor. Sadece güneş enerjisi sektöründe çalışanların sayısı 600 bin civarında.
Nijerya biyoyakıt sektörü 200 bin kişiye istihdam sağlıyor.
Hindistan 2025 yılı tahminlerine göre 900 bin kişiyi biyoyakıtı gaza dönüştürme alanında çalıştırmayı amaçlıyor.
Bangladeş’te yenilenebilir enerji yatırımlarının başlaması en az 20 bin kişiye iş alanı yarattı.

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Sektörü
TOBB Türkiye Enerji Sektörü Meclis Üyesi ve ALBE Grup Başkanı Alpay Ünal’ın açıklamasına göre Türkiye’de yapımı devam etmekte olan 75 Adet Hidroelektrik santrali (HES), 20 Adet rüzgar santrali(RES), 4 adet jeotermal santrali bulunuyor.
Ülkemizde yenilenebilir enerji projelerinde 5 bin dolayında mühendisin istihdam edildiği düşünülüyor. Yeni projelerle bu rakamın artacağı belirtiliyor.
Türkiyede irili ufaklı 2 bin HES potansiyeli olduğu belirtiliyor. Bu potansiyel tamamen hizmete geçmesi halinde kalıcı istihdam sayısının 20 bin dolayında olacağı hesaplanmakta. ( Bir santralde yaklaşık 10 kişi çalışıyor.)
Rüzgar santralleri için de durum benzer şekilde. Şimdilik kısıtlı olan çalışan sayısı, amaçlanan 1000 projenin hayata geçmesiyle 10 bin kişiye ulaşması bekleniyor.
Şimdilik 10 sahada devam eden jeotermal enerji çalışmalarında yaklaşık 300 kişi inşa sırasında iş bulabiliyor. Faaliyete geçen bir jeotermal santral 25 kişiye kalıcı iş sağlıyor.
Güneş enerjisinde yaklaşık 1500 proje gerçekleşmeyi bekliyor. Bu projelerin hayat bulması sonrasında 22 bin kişi iş sahibi olacak.

“Teşvik İstihdamı Arttırır”
Alpay Ünal, yenilenebilir enerji santrallerinde kullanılan çeşitli ekipmanların ülke içinde üretilmesinin yeni sektörleri de doğuracağını, bunun yukarıda bahsedilen istihdam rakamlarını 2-3′e katlayacağını savunuyor.

Yenilnebilir Enerji Kaynakları Kanu’yla sektöre teşvik de getirildiği belirten Ünal şunları belirtti:
“O teşvik çıktığı takdirde, ülkede rüzgar türbini, su türbini, güneş panellerinin üretimi yaygınlaşacaktır. Bu, hem istihdama, hem vergiye, hem de ülkenin ekonomisine çok büyük katkı sağlayacaktır. Bu tip yatırımların ekipmanlarında, şu anda Çin, hidroelektikte yüzde 80 makine pazarına hakim. Biz de rekabet edemiyoruz ülke olarak. Ama teşvik verilirse yerli üreticiye, rekabet şansı oluşur ve buradaki yatırımcılar da yerli makineyi seçerler.”

Diğer enerji santralleriyle yenilenebilir olanları kıyaslayan Ünal şöyle devam etti:
“Bir nükleer santral veya termik santral 600 megavat. 10 tane yapılsa 6 bin megavat yapıyor. Diğer tarafta, (yenilenebilir kaynaklarla) 2 bin tane yapılıyor. Sayı olarak da daha fazla olduğu için, yenilenebilir kaynaklı yatırımların istihdama katkısı o oranda daha büyük oluyor”

Yenilenebilir Enerji’nin Kalıcı İstihdamı Daha Fazla
Nükleer ve termik santrallerin sağladığı istihdam oranına nazaran rüzgar, güneş gibi enerji santrallerinin çok daha büyük bir potansiyeli bulunuyor.
Örneğin 1 megavatlık termik santralin istihdama katkısının megavat başına 1 kişi, 1 megavatlık güneş enerjisi paneli veya rüzgar enerjisi santrali kurulduğunda ise bu sayı15 kişiye çıkıyor.